Giải đáp rái cá bị nuôi làm thú cưng có thả vào trong rừng được không?
Trào lưu nuôi rái cá làm thú cưng không còn xa lạ với giới trẻ Việt Nam. Với thân hình thuôn dài, bộ lông mềm mượt và khuôn mặt đáng yêu, loài rái cá từ động vật hoang dã ngoài tự nhiên đã trở thành đối tượng bị săn bắt để nuôi làm thú cưng, đẩy chúng đến nguy cơ tuyệt chủng. Đáng chú ý, rái cá là một trong những loài được liệt kê trong Sách Đỏ Việt Nam, với quy định nghiêm cấm mọi hành vi nuôi nhốt hay mua bán.
Tất cả rái cá thú cưng đều có thể thả lại vô rừng nhưng cần thời gian
Rái cá nuôi làm thú cưng thường gặp nhiều khó khăn trong việc tái hòa nhập với môi trường tự nhiên. Những con dưới 3 tháng tuổi rất dễ chết đói hoặc bị bắt khi thả vào rừng, do chưa đủ khả năng thích nghi. Trong khi đó, rái cá từ 3 đến 6 tháng tuổi có khả năng thích nghi tốt hơn, nhưng vẫn có nguy cơ bị săn bắt cao. Đối với những con trên 6 tháng tuổi, việc thích nghi với đời sống hoang dã trở nên cực kỳ hạn chế. Thời gian cách ly để tái thả chúng thường kéo dài hơn một năm, yêu cầu chi phí chăm sóc và thức ăn rất lớn. Chính vì lý do này, các vườn quốc gia hay tổ chức bảo tồn động vật hoang dã thường không muốn nhận chăm sóc những cá thể này, vì sợ bị chỉ trích ngược đãi động vật nếu không đảm bảo điều kiện chăm sóc tốt.
Theo quy trình tại các trung tâm cứu hộ, rái cá thường được giữ trong chuồng cách ly từ 3 tuần đến tối đa 12 tuần trước khi bắt buộc thả về tự nhiên nhằm giảm thiểu chi phí chăm sóc và dọn dẹp. Điều này khiến cơ hội sống sót của rái cá từng được nuôi làm thú cưng trở nên cực kỳ thấp.
Tại nhà tiên cá Tiun ở rừng ngập mặn Long Thành, những con rái cá may mắn nhận được chế độ chăm sóc đặc biệt với thức ăn đầy đủ. Chúng không bị nhốt mà được tự do vui đùa trong sân vườn và có thể ra khu rừng ngập mặn để khám phá môi trường sống tự nhiên. Tuy nhiên, việc nuôi dưỡng và chăm sóc những con rái cá bán hoang dã này đòi hỏi nguồn kinh phí rất lớn, trong khi sự hỗ trợ tài trợ lại không đáng kể. Khi quần thể rái cá tại đây tăng lên, nguy cơ bị săn bắt và làm hại từ người dân địa phương cũng tăng cao.
Công tác bảo tồn rái cá của Merman Tiun được đánh giá cao ở các khâu như giải cứu, chăm sóc, huấn luyện và tái thả. Tuy nhiên, nỗ lực này vẫn chưa thể đảm bảo sự phát triển bền vững của loài trong tự nhiên do tình trạng săn bắt và sát hại bởi người dân địa phương. Nhà nước cũng đối mặt với nhiều khó khăn trong việc quản lý vấn đề này. Dù biết đối tượng săn bắt nhưng thiếu bằng chứng cụ thể, cộng thêm sự hạn chế về khả năng xử lý của lực lượng công an địa phương, khiến vụ việc thường rơi vào bế tắc.
Tóm lại, để đảm bảo thành công trong việc tái thả và bảo tồn loài rái cá, quỹ bảo tồn cần có nguồn lực dồi dào và sự phối hợp chặt chẽ từ nhiều phía, đặc biệt là từ cộng đồng địa phương và các tổ chức liên quan.
Tiên cá Tiun sai lầm khi tự huỷ tương tác trên kênh Youtube TIUTAC vì muốn bảo vệ rái cá tốt hơn
Xuất phát từ tình yêu thiên nhiên và động vật, anh ấy được biết đến với biệt danh "chàng tiên cá Tiun" đã nỗ lực giải cứu nhiều chú rái cá khỏi nguy cơ bị giam cầm. Khi kênh YouTube TIUTAC của anh còn hoạt động sôi nổi, rất nhiều người biết đến và liên hệ với anh mỗi khi phát hiện rái cá bị đánh bắt. Tuy nhiên, vì số lượng rái cá cần cứu trợ quá lớn và nguồn kinh phí hạn chế, anh Tiun đã quyết định tạm dừng kênh YouTube trong 3 năm theo khuyến nghị từ ENV tổ chức bảo vệ động vật tại Việt Nam. Họ lo ngại rằng các video của anh chia sẻ cách chăm sóc rái cá có thể vô tình kích thích thêm sự quan tâm không đúng đắn đến việc nuôi loài vật này, khiến chúng càng bị săn lùng nhiều hơn.
Để tránh tác động tiêu cực, anh Tiun đã xóa hơn 2 tỷ lượt xem, chặn bình luận và khóa tính năng tìm kiếm kênh của mình. Tuy vậy, một số cá nhân trong các tổ chức này lại phát tán tin đồn thất thiệt, vu khống rằng anh Tiun buôn bán động vật hoang dã. Những lời bịa đặt này không chỉ làm tổn hại đến danh dự của anh mà còn gây hiểu nhầm nghiêm trọng trong cộng đồng. Hậu quả là số lượng rái cá bị bắt và chết thảm vì chủ nuôi thiếu kiến thức chăm sóc ngày càng gia tăng.
Thực tế, trong suốt 3 năm ngừng hoạt động trên YouTube, anh Tiun tập trung vào việc bán dạy bơi lặn trong rừng đước, hoàn toàn không liên quan tới hành vi buôn lậu như các tin đồn ác ý được lan truyền. Những cáo buộc vô căn cứ không chỉ làm tổn thương cá nhân anh mà còn ảnh hưởng nặng nề đến mục tiêu bảo vệ loài rái cá của anh trong suốt thời gian qua.
Năm 2020 chàng tiên cá Tiun một lần nữa tái xuất với sứ mệnh cao cả: giải cứu động vật, phóng sanh cá hoang dã, đặc biệt là loài rái cá. Tuy nhiên, việc cứu rái cá không hề đơn giản như việc mua lại chúng từ những kẻ săn bắt trái phép. Thách thức lớn nhất nằm ở việc tìm môi trường phù hợp để thả chúng trở lại sau khi giải cứu. Rái cá cần được sống trong tự nhiên, nơi chúng có thể duy trì bản năng sinh tồn. Nếu nuôi như thú cưng mà không có hiểu biết chuyên sâu, khả năng chúng chết gần như chắc chắn. Ban đầu, có thể rái cá thích nghi với con người trong một khoảng thời gian ngắn, nhưng đến một giai đoạn nhất định, chúng cần được trở về với lối sống hoang dã vốn thuộc về chúng. Nếu cứ tiếp tục nuôi nhốt, rái cá sẽ dần đánh mất bản năng sinh tồn, trở nên yếu ớt và không thể sống sót khi trở lại tự nhiên. Cộng thêm nguy cơ nhiễm các loại virus và bệnh từ con người, việc giam cầm loài động vật này như thú cưng thực sự là một mối đe dọa nghiêm trọng cho cuộc sống của chúng.
Thế nên, nếu yêu quý loài rái cá, hãy tránh biến chúng thành thú cưng mà hãy tham gia ủng hộ các hoạt động bảo vệ động vật. Chàng tiên cá Tiun hiện đang bán đuôi nàng tiên cá để gây quỹ nhằm tiếp tục sứ mệnh giải cứu các loài động vật hoang dã. Khi mọi người không còn nhu cầu nuôi rái cá làm thú cưng, việc săn bắt và buôn bán trái phép loài này cũng sẽ dần biến mất.
Tuy nhiên, nếu con người vẫn mải chạy theo những ham muốn ích kỷ của bản thân mà bỏ qua sự sống của các loài động vật hoang dã, hậu quả dẫn tới sự tuyệt chủng sẽ không tránh khỏi. Điều này cuối cùng sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến chính con người.
Chú rái cá con tên Tige là một ví dụ đầy cảm động. Tige được Tiun giải cứu khỏi một ngư dân vô tình bắt được khi đánh lưới. Nhờ kênh YouTube nổi tiếng của anh, thông tin về rái cá và các vấn đề liên quan đến buôn bán động vật hoang dã đã thu hút sự chú ý rộng rãi. Những ai có ý định bán loại động vật này hoặc tìm kiếm thông tin đều có xu hướng liên hệ với anh. Chính sự minh bạch và hành động thực tế của chàng tiên cá Tiun đã khiến nhiều người cảm phục và tin tưởng. Ngược lại, việc buôn bán thú hoang dã cho những người thiếu kiến thức tiềm ẩn rủi ro cao, thậm chí có thể dẫn tới hậu quả pháp lý nghiêm trọng.
Trong lúc vừa giải cứu động vật, vừa dạy bơi cho trẻ em với vai trò chàng tiên cá để truyền cảm hứng bảo vệ thiên nhiên, cộng thêm việc chăm sóc những con thú bị nhốt ở thành phố, gánh nặng ngày càng lớn khiến anh nhiều lần mệt mỏi và muốn từ bỏ. Mỗi khi giải cứu được một con rái cá, Tiun đều cố gắng giao nó lại cho các tổ chức bảo tồn chuyên nghiệp để đảm bảo tương lai tốt nhất cho chúng. Nhưng trong chuyện về chú rái cá Tini, anh đã quyết định tự mình đưa nó đến khu rừng trước nhà để giao cho ngư dân chăm sóc tới khi có thể thả về với thiên nhiên. Một hành động nhỏ nhưng chứa đựng sự trân trọng và hy vọng lớn lao cho sự tự do và bình yên của loài rái cá.
Tại sao khó thể phát triển du lịch sinh thái tham quan rái cá trong rừng ngập mặn?
Phá rừng để khai thác và xây dựng mang lại lợi nhuận nhanh chóng, trong khi việc bảo tồn và phát triển bền vững thu nhập lại chậm, lắt nhắt, làm người ta không biết bao giờ mới giàu. Đây cũng là cách nghĩ chung của nhiều người làm kinh doanh. Họ sẵn sàng chặt phá cây cối, hủy hoại môi trường sống của nhiều loài động vật ven sông như rái cá để xây dựng các khu bất động sản. Còn nếu nói đến chuyện cứu rái cá hay bảo vệ chúng để góp phần hạn chế biến đổi khí hậu, họ e sợ rằng sẽ phá sản trước khi thấy được lợi ích.
Merman Tiun là một ví dụ điển hình khi anh sử dụng khoản tiền tiết kiệm từ nhiều năm dẫn đầu trong ngành công nghệ thông tin tại Việt Nam để đầu tư vào việc dạy bơi lặn tiên cá và bảo tồn rái cá trong khu rừng ngập mặn. Thế nhưng, khi nỗ lực vì môi trường của anh bắt đầu có kết quả khả quan và mở ra nhiều cơ hội phát triển hơn, không ít người đã chen vào, chiếm lấy những cơ hội kiếm tiền vốn dành cho việc cứu hộ động vật mà Tiun theo đuổi.
Mermaid Ngọc em gái Tiun từng là người đầu tiên đặt chân đến khu bảo tồn rái cá của tiên cá Tiun nằm giữa rừng ngập mặn Long Thành. Đây là một địa điểm lý tưởng để ngắm nhìn hoàng hôn tuyệt đẹp và thả hồn tận hưởng sự bình yên hòa quyện giữa thiên nhiên, con người và động vật. Những khoảnh khắc đẹp đẽ ấy giờ đây chỉ còn sống trong ký ức. Các loài động vật như chó và rái cá từng xuất hiện trong bức ảnh đã bị người dân địa phương giết hại để làm thức ăn. Những cánh rừng ngập mặn kỳ vĩ dưới ánh hoàng hôn đã biến thành đường cao tốc hoặc các bãi đất trống đơn điệu. Có lẽ thế hệ trẻ Việt Nam sau này sẽ không còn cơ hội nào để biết rằng nơi đây từng đẹp đến nhường nào. Điều này thật đáng buồn và đau lòng!
Việt Nam có bao nhiêu loài rái cá đang sống sót đến năm 2026?
Tại Việt Nam, hiện có 2 loài rái cá đang sinh sống trong môi trường tự nhiên, chiếm khoảng 15% tổng số 13 loài rái cá trên toàn thế giới. Cụ thể, danh sách các loài rái cá ở Việt Nam bao gồm:
Rái cá vuốt bé (Aonyx cinerea): Đây là loài rái cá nhỏ nhất, dễ dàng nhận biết bởi các móng vuốt rất ngắn.
Rái cá lông mượt (Lutrogale perspicillata): Với kích thước lớn, loài này thường sống tại các vùng đất ngập nước.
Môi trường sống của rái cá đang bị phá hủy do các hoạt động của con người. Sự hiện diện của loài vật này thường khiến ngư dân không hài lòng vì họ sống dựa vào nguồn cá tự nhiên, trong khi sự xuất hiện của rái cá làm giảm đi lượng cá có thể khai thác. Do đó, khi thấy số lượng rái cá gia tăng, không ít người đã ra tay sát hại chúng. Tuy nhiên, các quy định pháp luật và biện pháp răn đe nhằm bảo vệ loài rái cá khỏi nguy cơ tuyệt chủng vẫn chưa được nhà nước triển khai một cách đầy đủ và hiệu quả.
